شما اینجا هستید
اجتماعی » توضیحاتی در مورد سیاست نامه

نویسنده کتاب خواجه نظام الملک طوسی بود.خواجه نظام مورخ نبود.مرحوم عباس اقبال می نویسد ملکشاه در اواخر سلطنت خویش از چند تن از وزیران خواست که در باب بهترین شیوه کشورداری و تدبیر امور دینی و دنیوی کتابی تالیف کنند تا آن را دستور خود سازد.همه نوشتند و شاه از آن میان نوشته خواجه نظام الملک را پسندید.خواجه نظام در سال ۴۰۸ هجری قمری به دنیا آمد.اجداد او از خاک بیهق سبزوار بودند.نظام الملک در مدت ۲۹ سال و هفت ماه وزارت الب ارسلان و ملکشاه را به عهده داشت.شخصی در لباس صوفیان برای تقدیم عرض حال خود را به خواجه نزدیک کرد و خواجه به ضرب کارد کشته شد.و چنین شهرت یافت که قاتل از فداییان اسماعیلی بوده است.عباراتی از کتاب نصیحته الملوک تالیف امام غزالی عینا در این کتاب دیده میشود.از این رو باید یا غزالی عبارات و حکایات مذکور راازسیاستنامه گرفته باشد یا آنکه نصیحته الملوک و سیاستنامه از یک کتاب فارسی نشات گرفته باشد.از سوی دیگر نظام الملک نیز حکایت کتاب را از منابع گوناگون گرفته مانند تاریخ اصفهان.تاریخ طبری.تاریخ خلفای عباسی .حسن صباح .خیام نیشابوری و خواجه نظام به گفته برخی سه یار دبستانی  بودند که ایشان با هم عهد و پیمان میبندند که در بزرگی به جاه و مقام که رسیدند  چنان و چنان کنند.در دانشگاه های نظامیه تدریس علوم عقلی و فلسفه قدغن بوده و مدرسان میبایست شافعی مذهب بوده باشند.غزالی و صدرالدین خجندی  از مدرسان نظامیه بودند.سعدی شیرازی و ظهیرالدین فارابی  از شاگردان آن مدارس بودند.کتاب سیاستنامه ۵۰ فصل دارد.خواجه نظام الملک طوسی به مذهب شافعی و اصول شافعی و اصول اشعری اعتقاد داشت .خواجه فردی مذهبی و اهل عبادت بود.او در مقام وزارت مصلحت ملک و ملت را در آن میبیند که در نابود کردن پیروان دیگر مذاهب اسلامی به خصوص شیعیان و اسماعیلیان بکوشد.از رسم های مهم روزگار خواجه یکی نیز رسم اقطاع بود.قطعه زمینی به اشخاص میدادند که به ارث به فرزندان ایشان می رسید و این را اقطاع میگفتند.گاه نیز قطه زمینی به کسی واگذار میشد که آن را آباد کند و عشر درآمدش را به خزانه سلطان بدهد و تا زنده است از آن استفاده کند و پس از مرگش زمین به سلطان برگردد.در زمان سلاجقه رسم اقطاع یعنی تیول موروثی رواج داشت.در آن روزگار سپاهیان صورت ارتش ملی نداشتند و سپاهی گری وظیفه ای ملی و اجباری نبود بلکه اکثر سپاهیان مزدورانی بودند که از این راه کسب معاش میکردند و ممکن بود دارای نژادها و ملیتهای مختلف باشند.از این رو سیاست خواجه بر اساس رسم و سنن آن عصر بر این است که چون لشکر همه از یک جنس باشند از آن خطرها خیزد و باید که از هر جنس باشند خواجه نظام طرفدار وجود جاسوس بود.خواجه نظام اعتقاد داشت که چه نیکوتر که وزیر وزیر زاده باشد همانطور که پادشاه پادشاه زاده بوده است.و در دوره ساسانیان نیز بوده است و بعد از کشته شدن خواجه نظام فرزندان او نیز وزیر شدند و سر کار آمدند.خواجه نظام ۱۲ دانشگاه نظامیه را تاسیس کرده بود و این دانشگاه ها به گفته برخی از افراد قدیمی تر از دانشگاه های اروپا بودند.غزالی مدتی در بغداد و مدتی در بغداد و مدتی در نیشابور استاد نظامیه بوده است.کندری قبل از خواجه نظام وزیر بود و خواجه به دلیل رقابت در قتل او دست داشت.کندری حنفی مذهب بود وخواجه شافعی مذهب .کندری به خواجه گفته بود که رسم وزیر کشی بد رسمی است و دامان خودت نیز میگیرد.

پژوهشگر:محمدامین حیات مقدم

برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.

پایگاه خبری احسن نیوز | خبری | تحلیلی| تبیینی| مطالبه گری